Blog . Kevin Amendt

In de Feestgrot in Valkenburg. Door: Fons Winteraeken, Tv Valkenburg

“Zaterdag 2 oktober is op feestelijke wijze middels de organisatie van een mini symposium de vijfde editie van de Oktober Mergelmaand geopend door wethouder Willem Thijssen van de gemeente Valkenburg aan de Geul.
Gastsprekers in de trouwzaal van de Feestgrot in Valkenburg waren Anya Niewierra, directeur van VVV Zuid-Limburg en de heer John van Schaik, voorzitter van het Europe Institute Suberranea. Niewierra gaf haar toekomstvisie op welke wijze Zuid-Limburg dient in te spelen op de veranderende behoeften in onze samenleving.

Authenticiteit aanbieden in een modern jasje, uitgevoerd door innovatieve ondernemers was één van haar aanbevelingen. Van Schaik voerde de aanwezigen mee in de geheimen van de Gemeentegrot. Hij gaf vaak letterlijk een kijkje achter de schermen, zaken werden belicht die de bezoeker van de gemeentegrot nooit zal zien. Hij liet beelden zien van de erbarmelijke omstandigheden hoe de blokbrekers in die dagen hun werk moesten doen. Ook schetste Van Schaik in zijn prachtige lezing een beeld van het ontstaan van het toerisme en de rondleidingen in de Gemeentegrot.

De Oktober Mergelmaand biedt een grote verscheidenheid aan activiteiten en geeft een groot publiek de mogelijkheid meer te weten te komen over dit unieke stukje Zuid-Limburgse geschiedenis. Middels diverse mergelworkshops, excursies, kunstrondleidingen, themawandelingen en lezingen worden gedurende de hele maand oktober op diverse tijdstippen de thema’s mergel en grotten nader worden belicht. Daarnaast bieden diverse exploitanten van onderaardse gangenstelsels de hele maand oktober bijzondere activiteiten aan zoals ondermeer spooktochten, mooie verhalen en legendes van mergelblokbrekers.
Hoogtepunten vormen een groots opgezette mergelwandeling, een Mergelfestival in de Fluweelengrot tijdens de herfstvakantie en het Ondergronds Kerkenpad op 9, 10, 23 en 24 oktober. De maand wordt afgesloten met het spannende thema Halloween.

Meer info over de vele activiteiten: www.ondergrondslimburg.nl. Tevens is een prachtige folder beschikbaar, die op de website te downloaden is.

De Oktober Mergelmaand is een initiatief van de stichting Ondergronds Genieten met medewerking van de vereniging Mergel.Nu. Het project wordt financieel ondersteund door hoofdsponsor Mergelcarving.nl, evenementsponsor Rabobank Maastricht e.o. , stimuleringsfonds evenementen Valkenburg en gemeente Valkenburg.”

Oktober is mergelmaand. Judith Kuypers krijgt alvast een rondleiding in een van de grotten die in oktober zijn opengesteld voor publiek, in Valkenburg. Jacquo Silvertant is haar gids.

www.l1.nl/popups/mediaplayerpopup/…/1_4780385

Blokbrekers gaan een kleine honderd ‘riskante’ aardpijpen in de Sibbergroeve bij Sibbe verankeren. Daarmee wil de gemeente Valkenburg voorkomen dat op den duur verzakkingen ontstaan. In de Sibbergroeve zijn circa 2500 aardpijpen. Dat zijn scheuren in de mergel die vol zijn gelopen met löss, zand of grind. Soms loopt zo’n pijp leeg, wat bovengronds tot verzakkingen kan leiden.

In 2005 heeft grottenspecialist Ronald Bekendam de aardpijpen in de Sibbergroeve geïnventariseerd. Hij beoordeelde circa honderd pijpen als risicovol. Ook heeft hij in kaart gebracht wat er gebeurt als zo’n kolom leegloopt. ‘Als zich boven de aardpijp bos bevindt, is er niks aan de hand’, zegt Wiel Felder, de grottendeskundige van de gemeente. ‘Maar dat wordt anders als ze onder een weg of huis zit.’ Halverwege de jaren tachtig is in Sibbe de achtertuin van een woning verzwakt door een leeggelopen aardpijp. ‘Dat mag natuurlijk niet meer gebeuren’, zegt Felder.

Hoe de aardpijpen verstevigd worden, verschilt volgens Felder van geval tot geval. ‘Bij een kleine aardpijp met een doorsnee van tien centimeter kun je volstaan met het aanbrengen van een stalen plaat op het plafond’, zegt hij. ‘Maar er zijn ook aardpijpen met een diameter van vijf meter, waarbij het hele plafond ondersteund moet worden. Soms moet je onder die aardpijp een stenen zuiltje metselen’, aldus Felder. ‘Maar elders, op een plek waar nooit iemand komt, kun je wellicht een berg maken met mergelafval en puin.’

De gemeente is met twee mergelbedrijven in gesprek over die opdracht. ‘Op zich een simpele klus’, zegt Felder. ‘Maar het probleem is dat veel aardpijpen op een moeilijk te bereiken plek zitten. Daar is geen licht, geen stroom en geen water, dus dat moet je allemaal zelf meenemen. Dat maakt het lastig.’

Bron: De  Limburger, 28 augustus 2010. Door René Willems.

De gemeente heeft een stabiliteitsonderzoek laten uitvoeren door Bureau Bekendam aan de mergelwanden in de gemeente.

Uit het rapport blijkt dat op diverse plekken in de gemeente de wanden instabiel zijn. Dit komt door de begroeiing, trillingen in de bodem en door weersinvloeden.

“Er is nergens acuut gevaar”, aldus wethouder Willem Thijssen. “We bekijken de gevaarlijke punten en beoordelen wat er aan gedaan kan worden. Dit gaat veel geld kosten. We moeten kijken wie dat gaat betalen”.

Eén van de punten waar de mergelwand instabiel is, is het voetpad van Tivoli richting Geulhem.

“Mocht op die plek gevaar ontstaan dan wordt er een bord geplaatst en worden de wandelaars omgeleid. Je zou kunnen denken aan het aanleggen van een bruggetje naar de andere oever”, aldus wethouder Bert Dauven.

Ook de stijlwanden aan de Neerhem en in Geulhem vertonen scheuren door de begroeiing.

Onlangs is een behoorlijk grote blok mergel uit een stijlwand aan de Fluweelengrot losgeraakt. “Dat kan altijd. Mergel werkt constant”, aldus Dauven.

Door: Fons Winteraeken. Bron: TV Valkenburg via ‘Dennis2′ op het forum Caestert.net

Ook dit jaar zal oktober weer in het teken van mergel staan! Althans in Valkenburg en Maastricht.

Hieronder volgt een samenvatting van de leukste activiteiten!

2 oktober – Opening

Alleen toegankelijk voor genodigden. De Oktober Mergelmaand zal tijdens een mini-symposium officieel worden geopend door W. Thijssen, wethouder Toerisme Gemeente Valkenburg.  De voorzitter van het Institute Europe Subterranea, de heer John van Schaik, zal een lezing geven over de ‘Geheimen van de Gemeentegrot’ en mevr. Anya Niewierra directeur van VVV Zuid-Limburg gaat in op 125 jaar VVV historie in Valkenburg en Zuid-Limburg. Het mini-symposium voor genodigden en pers begint om 15.00 uur en zal plaatsvinden in de Feestgrot in Valkenburg.

3 oktober – Mergelwandeling

Wandeling zowel ondergronds als bovengronds. Met aandacht voor de historie en de toepassing van mergel in de omgeving.

9/10 en 23/24 oktober – Ondergronds Kerkenpad

Bezoek de onderaardse kapellen in:

• Sibbergroeve (Sibbe)
• Fluweelengrot (Valkenburg)
• Gemeentegrot (Valkenburg)
• Katakomben (Valkenburg)
• Zonneberg (Maastricht)
• Jezuïtenberg (Maastricht)

Rondleiding ENCI groeve Maastricht

Iedere zaterdag om 15.30 uur.

Rondleiding ‘Mergel/Vestingstad’

Elke dinsdag en donderdag in oktober om 10.30 uur.

Lezing en rondleiding ‘De geheime gangen onder het Kasteel van Valkenburg’

In samenwerking met het Institute Europe Subterranea en Fluweelengrot. 17 oktober om 14.00 uur.

Lezing ‘Vuursteen’ door Wiel Schins

24 oktober om 14.00 uur.

Uitgebreide informatie is te vinden op: www.ondergrondslimburg.nl/oktober_mergelmaand

Op de website van archol.nl vond ik meer informatie over de Däölkesberg.

Op deze pagina staat een hoop info en foto materiaal:
www.archol.nl/project.php?id=89

En de download link voor het rapport:
www.archol.nl/img/pdf/89_pdf.pdf

“De mergelgrot in Walem is niet prehistorisch maar middeleeuws. Dat blijkt uit onderzoek van archeologisch bureau Archol uit Leiden. In mei vorig jaar onderzocht een team van 8 archeologen een holte in de wand van de Däölkesberg. Sporen van een vuurplaats op 7 meter diepte leken te wijzen op bewoning van de grot in de steentijd. Dat zou uniek zijn voor Nederland. Met behulp van koolstofdatering is nu aangetoond dat de grot ontstaan is door middeleeuwse mergelwinning.

De resultaten van het onderzoek worden in november gepubliceerd in het jaarboek van de stichting Historische en Heemkundige Studies in en rond het Geuldal.”

Bron: www.l1.nl/…mergelgrot_walem_niet_uit_de_prehistorie

Mergelgrotten.com meldt “Unieke officiële trouwzaal in de grotten van Valkenburg”.

Lees meer: www.mergelgrotten.com/unieke-officiele-trouwzaal-in-de-grotten-van-valkenburg

Het IKL (Instandhouding Kleine Landschapselementen in Limburg) heeft vanaf 2003 gewerkt aan de Limburgse mergelgroeven. Hierbij werden 60 groeve ingangen ‘hersteld’ (=aangepast naar de wensen van het IKL, e.d.). Doel was het tegengaan van vernieling van opschriften en verstoring van vleermuizen door ongewenste bezoekers, en het voorkomen van onveilige situaties.

In het project dat nu ten einde loopt werden de meest directe bedreigingen weggenomen. Het werk varieerde tussen het openmaken van dichtgeslibte ingangen, het herstel en plaatsen van toegangspoorten, stabiliseren van groeve-pilaren die dreigden te bezwijken, het opschonen van de bovengelegen begroeiing en de afsluiting van gevaarlijke gebieden. Hierbij werd samengewerkt met groeve-eigenaren: particulieren, Stichting ir. D.C van Schaïk, het Limburgs Landschap, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en diverse gemeenten.

Met de versteviging van de ingangspartij en het stabiliseren van enkele groevepilaren in de beroemde Maastrichtse Groeve de Schark is een einde gekomen aan een grootschalig herstelproject van de Zuid-Limburgse kalksteengroeven. In de afgelopen vijf jaar heeft de stichting IKL met vrijwilligers van de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven (SOK) gewerkt aan zestig van de 556 in Nederland bekende groeve-ingangen. De kosten van de opknapbeurt bedroegen een miljoen euro.

De provincie Limburg (Provinciaal erfgoedbeleid), Europa (SGB, SOSII) steunden dit initiatief en met aanvullende middelen van IKL en de Nationale Postcode Loterij en beperkte bijdragen van eigenaren werd voor dit project 1 miljoen euro verzameld. Met het werk kon een belangrijk deel van het onderaardse ecologisch en cultuurhistorisch erfgoed worden veiliggesteld.

Groeve de Schark

De afgelopen weken is gewerkt in Groeve De Schark (St Pietersberg, Maastricht). De groeve is een belangrijke overwinteringsplaats voor vleermuizen, bevat kunsthistorische objecten en is bekend als oorlogsmonument. In een kapel in de groeve vond tot 2007 jaarlijks een herdenkingsdienst plaats met Kerstmis. In deze dienst worden de honderden Amerikaanse soldaten van de Old Hickory herdacht die eind 1944 sneuvelden in de velden en wouden van de Ardennen. Voor vertrek naar het front woonden nogal wat soldaten hier in deze groeve hun laatste Kerstviering bij. In 2007 werd de groeve gesloten vanwege de instabiliteit van een aantal gangen in het stelsel.

Instortingsgevaar ondergronds landschap

De aanleiding van dit project was een grootschalige inventarisatie van alle groeves door de SOK. In de periode 2003 tot 2005 stak een veldgroep van 35 vrijwilligers van de Studiegroep Onderaardse Kalksteengroeven (SOK) van het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg 1600 uur in het onderzoek naar de toestand van alle 556 groeve-ingangen. Naast de betekenis voor de natuur, geologie en de cultuurhistorie keken ze naar de veiligheid van de ingangen en mogelijk instortingsgevaar.

De conclusie van de onderzoekers was dat een herkenbaar ‘onderaards landschap’ niet behouden kan worden zonder gericht herstel en planmatig beheer. In totaal droeg de SOK 207 ingangen aan, waarvoor maatregelen nodig zouden zijn. In de afgelopen periode stonden diverse overheden en instanties borg voor het programma voor het herstel, de inrichting en het beheer van 60 ingangen die de eerste prioriteit kregen. Door het herstelwerk en het duurzaam beheer door de eigenaren en actieve vrijwilligers kunnen deze onderaardse cultuurlandschappen ook voor de generaties na ons (be) leefbaar blijven.

Bron: www.ikl-limburg.nl/…herstelproject-zuid-limburgse-kalksteengroeves

Dit jaar wordt een herstart gemaakt met metingen naar de stabiliteit van twee mergelgroeven in de Gemeente Valkenburg, namelijk de Sibbergroeve en de Gemeentegrot. Het bedrijf Geo-Control levert, installeert de meetapparatuur en voert de metingen uit. Er wordt gebruikt gemaakt van metingen die in de jaren ’90 zijn verkregen, tevens door metingen in de grot, door Rutten en Kruisman.

Het onderzoek is belangrijk vanwege het gevaar van afbrokkelend gesteente. In de Gemeentegrot worden permanente metingen verricht vanwege het publieke karakter van deze grot.

Bron: Fons Winteraeken, Tv Valkenburg.