Als jongeman van 23 jaar heeft Henk Egberts in de Tweede Wereldoorlog het beroemdste schilderij van ‘t land bewaakt in de grotten van de St. Pietersberg. Sinds Henk Egberts en zijn vrouw Zus Egberts – van den Anker verhuisd zijn naar ‘De Groene Linde’ in Rossum heeft hij tijd. Tijd genoeg om een boekje te schrijven over zijn ervaringen in de Tweede Wereldoorlog.
Meer dan zestig jaar woonde het paar in Kerkdriel, tegenover het Driels Museum waar zaterdag zijn boek gepresenteerd wordt. Henk heeft het boekje getypt op een oude koffertypemachine. Zijn schoonzoon heeft het verhaal overgetypt op de computer. In de Tweede Wereldoorlog was Egberts wachtmeester bij de marechaussee. Toen hij op een dag in het kantoor van de steenfabriek was om een inbraak te onderzoeken, kwam er een NSB-er binnenwandelen, in uniform en met een jachtgeweer over zijn schouder. “Wat moet jij met je geweer, je kan nog geen haas raken”, zei één van de mannen in het kantoor. “Straks komen de Tommies en dan zullen ze jou wel krijgen”, sprak een ander. En Henk Egberts zei: “Eerdaags schieten wij op elkaar.”
Die uitspraak heeft Egberts moeten bezuren. Een paar weken later werd hij overgeplaatst. “Ze noemden het strafoverplaatsing”, vertelt hij. “Ik werd naar Maastricht gestuurd. Daar waren toen al twaalf anderen uit het hele land, die ook voor straf daar naar toe gestuurd waren. Wij kregen als taak kunstwerken te bewaken, die door de Duitsers waren opgeslagen in een speciale kluis in de grotten van de Sint Pietersberg. Er lagen minstens vijfhonderd kunstwerken opgeslagen. Wij moesten onder andere ook zorgen voor de juiste luchtvochtigheid.” Egberts had weinig keus. Als hij die taak niet op zich nam, had hij moeten onderduiken of erger nog: in de frontlinie met de Duitsers moeten samenwerken.
Eén van de schilderijen in de kluis was De Nachtwacht van Rembrandt, die lag opgerold in een aparte ruimte. “De kluis had een dak van een meter dik”, weet Egberts nog goed. “De wanden waren een halve meter dik. Bovenop had je dertig meter mergel en daarop twee meter aarde. De bommen van toen konden daar echt niet doorheen.”
Henk Egberts moest samen met de andere marechaussees en suppoosten van verschillende musea zorgen dat de kostbare kunstcollectie 24 uur per dag bewaakt werd. “Soms hielpen we stiekem Engelse piloten om via de Pietersberg te vluchten”, vertelt hij. “Op een dag zaten er twee even bij te komen in een kamer beneden. Toen stonden er ineens een paar moffen voor het hek. Zij wilden naar de kunstwerken komen kijken, want ze beschouwden het al als hun eigendom. Ik zei tegen mijn collega’s: ‘zorg dat die piloten boven komen, ik ga tijd rekken’. Ik liep rustig naar het hek, maar de zenuwen gierden door me heen. Bij het hek deed ik alsof ik de sleutel in het kantoortje had laten liggen. Ik ben toen rustig teruggelopen en kwam later terug met de sleutel. Toen was het mijn collega’s al gelukt om die twee piloten via een andere uitgang te laten ontsnappen.”
Op 14 september 1944 werd Maastricht bevrijd. “Ik zag om 5.30 uur de laatste Duitsers wegfietsen en aan de andere kant de Amerikanen binnen komen”, herinnert Egberts zich nog goed. “Ik moest samen met een collega een Amerikaanse patrouille naar het centrum begeleiden. Die tocht naar het Vrijthof zal ik nooit meer vergeten. Al die juichende mensen, de vlaggen. Wij voelden ons zelf ook bijna bevrijders.”
Pas na 5 mei 1945 kon de oorspronkelijk uit Ommen afkomstige Henk terug naar Kerkdriel, waar zijn verloofde woonde. “Toen ik probeerde de rivier over te steken, zag ik in de verte de toren van Zaltbommel. Daar wapperde de Nederlandse vlag al, terwijl Kerkdriel pas een week later bevrijd werd.”
Het paar trouwde op 12 september 1945 en is dus nu 65 jaar getrouwd. Ze bleven in Kerkdriel wonen en kregen twee dochters. Henk ging voor de Rijkspolitie werken: “Ik ga nu aan mijn tweede boek beginnen, over het politieleven in de Bommelerwaard.”
De presentatie van ‘Op wacht bij de Nachtwacht’ is op zaterdag 2 oktober in het Driels Museum. Het boekje komt uit in een oplage van 500 stuks en is uitgegeven door Van Horssen in Waardenburg. Het is te bestellen bij Henk Egberts door 10 euro over te maken aan H. Egberts in Rossum op ING-rekening: 39.63.930 (inclusief verzendkosten).
Bron: www.hetkontakt.nl/…/henk-stond-op-wacht-bij-de-nachtwacht door Britta Alink.
